Zorg- en on­der­wijs­in­s­tel­lin­gen

Zorg- en onderwijsinstellingen

UM­CG

Inleiding

Het Universitair Medisch Centrum Groningen is (UMCG), gemeten in het aantal bedden, het op één na grootste ziekenhuis in Nederland. Met ruim 12.000 werknemers is het UMCG de grootste werkgever in Noord-Nederland. Patiënten, bezoekers, studenten en werknemers van het UMCG hebben een grote impact op het aantal vervoersbewegingen in de gemeente Groningen. Het ziekenhuis is bovendien één van de grootste gebouwen in de stad. Het UMCG is vanwege de omvang van haar diensten een grootverbruiker van energie. Om aan de energievraag te voldoen heeft het UMCG een eigen energiecentrale. Voor de energieopwekking wordt gas ingekocht dat vervolgens wordt omgezet in warmte, koude, stoom en elektriciteit, tijdens laag tariefuren wordt er energie ingekocht.

Het UMCG is deelnemer aan de Meerjarenafspraak voor energie-efficiency (MJA). Doel van de MJA is om te komen tot vermindering van het gebruik van primaire energie. De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) heeft in 2012 namens al haar leden de derde Meerjarenafspraak voor energie-efficiency (MJA) ondertekend. Met de ondertekening door de NFU van dit convenant committeert de sector zich aan de afspraak zich in te spannen om tussen 2005-2030 50% energie-efficiency te realiseren.

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Controleren en opnieuw inregelen klimaatinstallaties in 2011. Hiermee wordt jaarlijks naar schatting bijna 2.000 MWh elektriciteit bespaard (effect: 7,0 TJ energiebesparing).
  • Bijplaatsen absorber koelmachine in de energiecentrale (inbedrijfstelling medio 2011).  Hiermee wordt jaarlijks circa 150.000 m³ aardgas bespaard (effect: 4,75 TJ energiebesparing).
  • Toepassen van geknikte stooklijnen  in de installaties in 2011 (effect: 4,05 TJ energiebesparing).
  • Vrije koeling bouwdeel 25 in 2011. Hiermee wordt jaarlijks 288 MWh elektriciteit bespaard (effect: 1,04 TJ energiebesparing).
  • Toepassing van warmtepomp en hybride koelmachine bij het nieuwe Lifestore gebouw in 2013. Hiermee wordt jaarlijks 276 MWh elektriciteit bespaard (effect: 0,99 TJ energiebesparing).
  • Het toepassen van energiezuinige verlichting is een doorlopend traject binnen het UMCG. Op dit moment zijn er circa 630 LED downlighters met bewegingssensoren in sanitaire ruimtes geplaatst. Hiermee wordt jaarlijks circa 43 MWh elektriciteit bespaard (effect: 0,16 TJ energiebesparing)
  • Toepassing van frequentie geregelde pompen binnen het project 'vervanging regelkasten' in 2013. Hiermee wordt jaarlijks circa 40 MWh elektriciteit bespaard (effect: 0,14 TJ energiebesparing).  

Activiteiten met een indirect effect

  • In 2012 heeft de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) namens al haar leden de derde meerjarenafspraak (MJA-3) over energie-efficiency ondertekend. Om de MJA-3 doelstelling te realiseren is door de sector een routekaart opgesteld die gezien kan worden als beschrijving van de strategische visie van de sector voor het jaar 2030. De routekaart maakt inzichtelijk welke technologische en niet-technologische aspecten mogelijk invulling kunnen geven aan de doelstelling 50% energie-efficiency verbetering te realiseren. Dit is concreet gemaakt door wensbeelden voor het jaar 2030 te omschrijven. Vanuit deze wensbeelden is vervolgens terug geredeneerd om te kijken welke stappen ondernomen moeten worden om te komen tot deze wensbeelden.
  • In 2011 is een onderzoek uitgevoerd naar de haalbaarheid van een restwarmtesysteem van het UMCG naar de Oosterparkwijk. Medio 2012 was het technisch en financieel onderzoek gereed. In de huidige (economische) omstandigheden kan de woningcorporatie echter niet mee-investeren in duurzame warmtesystemen. Daarmee is het project Restwarmte UMCG op korte termijn niet haalbaar.
  • Implementatie energiezorg
  • Ondertekening Convenant Mobiliteitsmanagement Regio Groningen-Assen m.b.t. stimulering van het gebruik van fiets en openbaar vervoer.
Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Universitair Centrum Psychiatrie: Op dit moment worden mogelijke plannen uitgewerkt waarin het duurzaamheidsaspect ook verwoord wordt. De invulling is nog niet duidelijk (effect: onbekend).
  • Toepassing warmtepompen en zonnepanelen nieuwe poli (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • Om verduurzaming van het UMCG in al haar processen te realiseren, is samenwerking met haar stakeholders van groot belang. Op dit moment wordt er een toekomstscenario in kaart gebracht om een toekomstbestendige energievoorziening te realiseren welke rekening houdt met interne en externe ontwikkelingen op het gebied van milieu, technologie en energiekosten (scope 2035).
Lees meer

Mar­ti­ni Zie­ken­huis

Het Martini Ziekenhuis is, gemeten in het aantal bedden, het op twee na grootste ziekenhuis in Noord-Nederland. Alleen het UMCG en MCL in Leeuwarden zijn groter. Tot en met 2007 had het ziekenhuis twee locaties in Groningen aan de Van Ketwich Verschuurlaan en de Van Swietenlaan. Eind december 2007 werden beide locaties op één plek geconcentreerd. De locatie aan de Van Swietenlaan werd aanzienlijk uitgebreid met nieuwbouw en de locatie aan de Van Ketwich Verschuurlaan is gesloopt.

Duurzaamheid is een belangrijk thema voor het Martini Ziekenhuis. Langs de 270 meter lange gevel hangt een glasgevel: een dubbele huidgevel die door het isolerende karakter bijdraagt aan de energiezuinigheid. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van warmte- en koudeopslag, warmteterugwinning uit ventilatielucht, HF-verlichting, daglichtsensoren en LED-verlichting. Het Martini Ziekenhuis heeft de ambitie om in 2016 een van de ‘groenste’ ziekenhuizen van Nederland te zijn. Het beleid van het Martini Ziekenhuis is het energieverbruik tussen 2012 en 2016 te reduceren met 15%.

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • LED verlichting in parkeergarage. Hiermee wordt jaarlijks 230 MWh elektriciteit bespaard (effect: 0,83 TJ energiebesparing).
  • Het Martini Ziekenhuis is aangesloten op een WKO systeem gecombineerd met elektrische warmtepompen. In 2013 en 2014 is veel aandacht besteed aan de energiebalans van de Warmte Koude Opslag (WKO) en de optimalisatie van het Gebouw Beheersysteem. De WKO wordt vanaf eind 2013 optimaal ingezet (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • In 2012 is gestart met een onderzoek naar de bereikbaarheid van het ziekenhuis, de parkeermogelijkheden en daarbij ook de mobiliteit van de medewerkers. Anders gezegd: het organiseren van slim reizen. Door het stimuleren van fiets- en OV-gebruik wordt het bewustzijn voor gezondheid, vitaliteit, duurzaamheid en bereikbaarheid bij de medewerkers.
  • Green Building Monitor: In de centrale hal hangt een Green Building Monitor, waarop iedereen tot op het uur nauwkeurig  de verbruiks- en energieprestatie van het ziekenhuis kan zien. Zoals het verbruik van stroom, warmte, koude en water.
  • Het Martini ziekenhuis nam in 2014 actief deel aan de Dag van de Duurzaamheid.
  • Om het gebruik van elektrische vervoermiddelen te stimuleren zijn 40 extra fiets-oplaadpunten en 4 extra auto-oplaadpunten gerealiseerd.
Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Vervanging regeltechniek waardoor het gebruik van elektriciteit en warmte vermindert (effect: onbekend).
  • Automatische regeling op de vloerverwarming waardoor het gasgebruik vermindert (effect: onbekend).          

Activiteiten met een indirect effect

  • Vervanging en uitbreiding van elektriciteitsmeters om beter inzicht te krijgen in de verschillende stromen van het elektriciteitsgebruik binnen het Martini Ziekenhuis.
Lees meer

Rijks­u­ni­ver­si­teit Gro­nin­gen

Inleiding

De Rijksuniversiteit is met ruim 27.000 studenten de grootste onderwijsinstelling van Noord Nederland. De Rijksuniversiteit Groningen stelt zich als maatschappelijk verantwoorde instelling ten doel duurzame ontwikkeling in alle op de universiteit van toepassing zijnde facetten te bevorderen. Dit betreft zowel duurzame ontwikkeling in onderzoek en onderwijs als het excelleren in duurzame bedrijfsvoering. Daarnaast wil de universiteit een inspirerend voorbeeld zijn, door duurzaamheid op een eerlijke manier zichtbaar te maken, en medewerkers en studenten actief te betrekken en te faciliteren bij duurzame initiatieven. RUG vitaal en CO2 neutraal in 2020 is als ambitie geformuleerd. Een vitale universiteit door in te zetten op een inspirerende, gezonde en duurzame werk, studeer- en leefomgeving. De weg naar een CO2 neutrale universiteit in 2020 zal leiden langs een vergrote inzet op energie-efficiency en een toename van de hoeveelheid zelf opgewekte energie uit hernieuwbare bronnen. Om dit doel te bereiken zijn op het gebied van People, Planet en Performance onderstaande deelambities opgesteld.

Deelambities RUG

People: RUG gezond en vitaal in 2020

  • bevorderen duurzame inzetbaarheid van medewerkers;
  • bevorderen inclusiviteit;
  • inzetten op vitaliteit en empowerment van medewerkers en studenten;
  • bevorderen duurzame mobiliteit.

Planet: RUG CO2 neutraal in 2020

  • tenminste 30% energie efficiency verbetering in 2020 t.o.v. 2005;
  • in 2020 tenminste 25% energie uit eigen hernieuwbare bronnen;
  • in 2020 waterverbruik ≤ 2008;
  • reductie totale afvalproductie in 2020 tenminste 15% t.o.v. 2005;
  • tenminste 70% van het afval wordt gescheiden in 2020;
  • BREEAM excellent is waar mogelijk standaard bij nieuw- en verbouw projecten;
  • Ecologisch beheer universiteitsterreinen met oog voor de gebruiker van de terreinen.

Performance: RUG bewust en verantwoordelijk in 2020, van winst naar waarde ​

  • integreren van duurzaamheid in onderwijscurricula en in onderzoeksprojecten;
  • naar 100% duurzaam inkopen met oog voor arbeidsomstandigheden en mensenrechten;
  • onderzoeken van de mogelijkheid om de vrijwillige inzet van medewerkers in de samenleving te compenseren met bv vrije uren;
  • verbeteren van de communicatie over duurzaamheid aan medewerkers en studenten dmv bevorderen en ondersteunen van evenementen, symposia, lezingen en cursussen op gebied van duurzaamheid.
Lees meer

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • In 2015 is begonnen met de duurzame verbouw van de universiteitsbibliotheek. Zo zijn op het dak van de UB 300 zonnepanelen geïnstalleerd met een totaal vermogen van 75 kWp, is de isolatie van het pand verbeterd, is gezorgd voor meer daglichttoetreding, zijn alle lampen vervangen voor LED lampen, zijn er waterbesparende toiletten en kranen geïnstalleerd en zijn er watertappunten voor drinkwater toegevoegd (effect: 0,24 TJ hernieuwbare energie/ energiebesparing onbekend).
  • Het winnende GreenMindAwards project in 2012, gericht op vermindering van energie- en watergebruik en afvalproductie, heeft geresulteerd in een jaarlijkse energiebesparing van 5.000 kWh (slimme controle licht en pc’s d.m.v. sleep time out), 11% waterbesparing en 22% minder restafval (effect: 0,02 TJ energiebesparing).
  • In 2015 is begonnen met de realisatie van de 2e prijs van de GreenMindAward 2014. In overleg is besloten het  verwarmingssysteem van gebouwen dat door computers wordt gestuurd te realiseren in het Nieuwenhuisgebouw. Het systeem optimaliseert de verwarming van kamers gebaseerd op informatie van de gebruikers, het weer, het weerbericht en de agenda's van de universiteit. Het doel is om de kamer automatisch te verwarmen en alleen wanneer er mensen aanwezig zijn (effect: onbekend).

  • De gevel van het Academiegebouw is voorzien van 16 energiezuinige LED spots die draadloos bediend worden en in diverse kleuren ingesteld kunnen worden (effect: onbekend).
  • AMD, Facilitair bedrijf en faculteiten werken samen in energieteams die het verbeteren van de energie-efficiency als doel hebben. Dit heeft o.a. geresulteerd in slimme aanpassingen van het leidingnet in bepaalde gebouwen en reductie van gasverbruik in vooral de daluren in gebouwen (effect: onbekend). 
  • Baopt ventilatiesysteem: De RUG is de eerste Nederlandse onderwijsinstelling die een conventioneel systeem heeft omgebouwd tot het BaOpt- ventilatiesysteem. Het BaOpt-regelsysteem zorgt voor een constantere temperatuur, betere luchtverspreiding, betere luchtverversing en dus een hoger zuurstofgehalte en is in 2014 in meerdere gebouwen van de RUG toegepast. Het systeem levert een directe energiebesparing van circa 30% (effect: onbekend). 
  • E- bike project: In 2015 werkte de Green Office in opdracht van Groningen Bereikbaar samen met Mobilys om ongeveer 60 studenten 4 weken lang een e-bike te laten uitproberen. Dit project was vooral bedoeld om de overvolle bussen naar Zernike en vanuit de randdorpen te ontlasten. Deelname mocht pas als de woonplaats minimaal 6 km vanaf de universiteit lag (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • Green University: Om de ambities op gebied van duurzaamheid, van volgend (2015) naar leading (2020), beter te kunnen monitoren is in  2014 de Taakgroep Green University ingesteld. De Taakgroep is beleid adviserend op het gebied van integrale duurzaamheid met daarin vertegenwoordigers voor de pijlers people, planet  en performance (bedrijfsvoering RUG). De Taakgroep is samengesteld uit zowel facultaire leden die via onderwijs en/of onderzoek betrokken zijn bij duurzaamheid, als uit leden die vanuit de bedrijfsvoering bezig zijn met duurzaamheid.

  • Green office: In 2014 is onder verantwoordelijkheid van bovengenoemde Taakgroep de Green Office Groningen (GOG) opgericht: een platform voor studenten en medewerkers van de RUG waar ideeën bij elkaar komen om de universiteit duurzamer te maken. Het bureau richt zich op studenten en medewerkers van de universiteit en is een platform om duurzaamheidsinitiatieven, ideeën en mensen aan elkaar te koppelen en daardoor te versterken.
  • Greenkicks: In april 2014 werd Green Kicks, het eerste duurzaamheidsevent van de RUG voor medewerkers, georganiseerd in de Euroborg. Medewerkers konden kennismaken met allerlei initiatieven op het gebied van duurzaamheid bij de RUG zelf, maar ook in de omgeving (stad, provincie, bedrijfsleven). Er namen ruim 800 bezoekers deel aan het event.

  • GreenMindAwards: In 2012 en 2014 zijn de GreenMindAwards georganiseerd. In deze tweejaarlijkse wedstrijd worden medewerkers en studenten van de universiteit uitgenodigd om nieuwe ideeën aan te dragen die de duurzame prestaties bij de bedrijfsvoering of in de gebouwen een nieuwe impuls geven.
  • In 2014 zijn nagenoeg alle gebouwen van de RUG voorzien van een energielabel. Dit label geeft inzicht in de energetische kwaliteiten van het gebouw. Het label kan dienen als input voor het huisvestingsplan op de langere termijn en kan bijdragen aan de energieanalyses die per locatie worden opgesteld.
  • Catering Food & Drinks: In 2015 zijn door de catering Food & Drinks van de RUG diverse maatregelen genomen  om duurzaamheid binnen de restaurants en andere restauratieve voorzieningen van de universiteit te bevorderen.  Zo wordt bij de inkoop van producten niet alleen rekening met de duurzaamheid van de producten maar worden ook de pijlers social return en regionaal ondernemen opgenomen in de criteria en worden maatregelen genomen om verspilling van voedsel tot een minimum te beperken.

  • Begin 2015 is gestart met het realiseren van oplaadpunten voor E-bikes in de fietsenstallingen/kelders van RUG. Inmiddels zijn de oplaadpunten gerealiseerd in diverse fietsenstallingen van de RUG.

  • In 2015 is door de AMD en het Facilitair bedrijf een milieu dashboard gerealiseerd. Het dashboard geeft inzicht in het energie- en waterverbruik per faculteit. Ook wordt een energie- waterbesparingstip getoond. Het dashboard is op diverse schermen in de gebouwen van de RUG te zien.

Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Realisatie van een nieuw WKO systeem (effect: 2,17 TJ hernieuwbare energie).

  • De RUG realiseert op het Zernike terrein nabij KVI-cart een grondgebonden zonnepark met 1650 zonnepanelen. Dit levert naar verwachting 365 MWh zonnestroom per jaar op (effect: 1,31 TJ hernieuwbare energie).

  • Realisatie zonnepanelen op alle “geschikte daken” van de RUG. Voor de eerste tranche  (1500 zonnepanelen) is in 2016 een SDE subsidie aangevraagd. Realisatie wordt verwacht in 2017. Deze panelen kunnen jaarlijks 337,5 MWh stroom produceren (effect: 1,22 TJ hernieuwbare energie).

  • Nieuwbouw Energy Academy Europe: Het nieuwe gebouw voor de Energy Academy Europe belooft het duurzaamste onderwijsgebouw van Nederland te worden. Met het BREEAM-niveau Outstanding zijn hoge eisen gesteld aan de duurzaamheid van de nieuwbouw. Op het nieuwe gebouw worden 1.500 zonnepanelen geplaatst. Deze panelen kunnen jaarlijks 300 MWh stroom produceren (effect: 1,08 TJ hernieuwbare energie).

  • Toepassing LED verlichting. Hiermee wordt een geschatte besparing van 100 MWh elektriciteit gerealiseerd (effect: 0,36 TJ energiebesparing).

  • Nieuwbouw Zernikeborg: Op de Zernike Campus Groningen vindt grote, duurzame nieuwbouw plaats voor de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen. Het nieuwe gebouw, genaamd Zernikeborg zal één van de grootste constructies worden in Nederland en zal zo'n 1400 studenten en 850 medewerkers huisvesten. Naast kantoor- en collegeruimtes zal het gebouw ook een breed scala aan bijzondere laboratoria bevatten, waaronder fysische, (bio)chemische en trillingsvrije labs. De duurzaamheidsambities van de Zernikeborg zijn hoog. Ingezet wordt op tenminste BREEAM-NL niveau ‘Very Good’, met daarbij de nadrukkelijke ambitie om ‘Excellent’ te behalen. Onder meer de thermische behaaglijkheid, het aanbrengen van veel natuurlijk daglicht en de energieprestaties dragen hier aan bij. Het pand wordt ook voorzien van zonnepanelen (effect: onbekend).

  • Als vervolg op het E-bike project in 2015 is het Rij2op5 project in samenwerking met Groningen bereikbaar gestart.  Hierbij kunnen medewerkers die op meer dan 6 km van het werk wonen een e-Bike uitproberen (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • De Green Office is deel uit gaan maken van de universiteit. Dat betekent in de praktijk dat er nauw samen wordt gewerkt met andere afdelingen en externe partijen om duurzaamheid op de agenda te krijgen.

  • In 2016 gaat de nieuwe ronde GreenMindAwards van start.

  • In 2016 worden aan het milieu dashboard ook afvalcijfers toegevoegd.

  • In 2016 is gestart met het plaatsen van laadpalen voor elektrische auto’s op diverse parkeerplaatsen van de RUG.

Lees meer

Hanze­ho­ge­school Gro­nin­gen

Inleiding

De Hanzehogeschool Groningen is met circa 3.000 medewerkers en ruim 27.000 studenten de grootse HBO onderwijsinstelling van Noord-Nederland. Duurzaamheid is een belangrijk thema binnen de Hanzehogeschool en een speerpunt binnen het onderwijs en onderzoek van de Hanzehogeschool. Daarnaast zet de Hanzehogeschool in op een duurzame bedrijfsvoering en huisvesting. De Hanzehogeschool Groningen wil in 2020 een voorbeeldrol vervullen als het gaat om duurzaamheid. Duurzaamheid krijgt in alle curricula een plek, waardoor de Hanzehogeschool professionals opleidt die duurzaamheid als vanzelfsprekend beschouwen en daar naar handelen. De Hanzehogeschool streeft naar BREEAM-certificering voor haar gebouwen, een breed erkend duurzaamheidskenmerk voor huisvesting. De bedrijfsvoering mag de belangen van toekomstige generaties zo min mogelijk schaden. Dit uit zich in de status van de Hanzehogeschool als fair trade hogeschool, goede klasseringen in duurzaamheidsranglijsten zoals SustainaBUL en de HBO Benchmark, maar ook in solide financieel beleid en duurzaam personeelsbeleid. In december 2008 is de Hanzehogeschool Groningen, samen met andere hogescholen, toegetreden tot MJA3 (Meerjarenafspraken 3). Het doel is een jaarlijkse energiebesparing te realiseren van 2% in de periode 2009 t/m 2020.

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Uitschakelen ventilatiesystemen in de zomervakantie (effect: 0,23 TJ energiebesparing)
  • Installatie eigen WKK installaties Van Olst complex (effect: onbekend).
  • Optimaliseren en vervangen van de klimaatinstallatie Veemarktstraat (effect: onbekend).
  • Efficientere klimaatinstallatie met optimalisatie gevelisolatie Zernikeplein 23 (effect: onbekend).
  • Aanpassingen van het gebouwbeheersysteem (effect: onbekend).
  • Powermanagement op alle PC’s (effect: onbekend).
  • Aanvang overstap op LED-noodverlichtingsarmaturen (effect: onbekend).
  • Willem-Alexander Sportcentrum en de Van Olst toren zijn aangesloten op een WKO syteem. (effect: onbekend).
  • Gedempte Zuiderdiep 158: Vervangen glas voor HR++ glas (effect: onbekend).
  • Marie Kamphuisborg: CO2-schakeling LBK’s (effect: onbekend).
  • Zuiderkruipen 19 (Bouwkunst): Aanwezigheidsdetectie (effect: onbekend)

Activiteiten met een indirect effect

Onderzoek en onderwijs

  • Energy Academy Europe: De Hanzehogeschool Groningen heeft samen met de Rijksuniversiteit Groningen de Energy Academy Europe (EAE) opgericht. Daarin zijn al het lopende energieonderzoek en alle energieopleidingen en –afstudeerrichtingen van de hogeschool en de universiteit samengebracht. Dit instituut maakt Groningen tot het centrum van energieonderwijs in Nederland. De inbreng van de Hanzehogeschool Groningen in de EAE is gebundeld in het Centre of Expertise Energy (CoE Energy).
  • EnTranCe: De kern van het Center of Expertise Energy is het Energy Transition Center (kortweg EnTranCe). EnTranCe is een energieproeftuin waar ondernemers, onderzoekers en studenten energie-innovaties kunnen testen en demonstreren. De Hanzehogeschool is één van de initiatiefnemers van EnTranCe. In EnTranCe worden (deels fysieke, deels virtuele) energietransitieprojecten uitgevoerd. Dat gebeurt in diverse proefopstellingen en met behulp van een zogeheten ringleiding waarin verschillende energievormen uitgewisseld en in wisselwerking getest kunnen worden. Bedrijven kunnen daar eigen installaties op aansluiten voor onderzoek en demonstraties. De proeftuin biedt eveneens gelegenheid voor praktische projecten waaraan mbo-, hbo- en wo-studenten gezamenlijk en zoveel mogelijk multidisciplinair werken. Op deze manier ontstaat er een geïntegreerde keten mbo–hbo–wo in nauwe samenwerking met bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen.
  • PowerMatching City: PowerMatching City is een demonstratieproject van een toekomstige energie-infrastructuur in een smart-gridomgeving van veertig huishoudens. Er is vanuit de Hanzehogeschool onderzoek gedaan naar ervaringen van eindgebruikers in een smart-grid. Verschillende vormen van demand side management zijn getest en ervaringen met automatisch gestuurde apparaten, slimme apparaten en het gebruiken van reguliere apparaten op andere momenten zijn in kaart gebracht. De resultaten zijn aan professionals en wetenschappers gepresenteerd en gepubliceerd in een paper.
  • 1000 Slimme Huishoudens: Dit project is gericht op een vermindering van CO2-uitstoot door energiebesparing in huishoudens. Een uitgebreid onderzoek van de Hanzehogeschool onder 37 huishoudens in de gemeente Groningen heeft geleerd dat zowel bij het aansluiten van een slimme meter en van een applicatie als bij het daadwerkelijk gebruiken daarvan door consumenten nog veel winst te behalen valt.
  • Flexiheat: In de stad Groningen is door de Hanzehogeschool gekeken naar de mogelijkheden van aardwarmte en de acceptatie daarvan.
  • Flexigas: In dit project is onderzocht in welke mate biogas kan bijdragen aan het verminderenvan de CO2 uitstoot. 2014 was het laatste jaar van het project Flexigas. Als laatste deelproject is het maatschappelijk draagvlak voor biovergisters onderzocht. Het project is afgesloten met een congres in de Stadsschouwburg in Groningen met diverse presentaties, posters en een film.

Bedrijfsvoering en huisvesting

  • Duurzaam woon-werk verkeer: De Hanzehogeschool is een grote werkgever in de gemeente Groningen en levert daarmee een significante bijdrage aan het woon- werkverkeer in de gemeente. De Hanzehogeschool heeft diverse maatregelen getroffen om autogebruik door werknemers zoveel mogelijk te ontmoedigen. Medewerkers die binnen een straal van 10 km van hun werkplaats wonen, hebben geen recht op een gratis parkeerplaats. Ook is de vergoeding voor openbaar vervoer hoger dan vergoeding van woon-werk verkeer met de auto. Daarnaast stimuleert de Hanzehogeschool medewerkers om met de fiets naar het werk te komen door een gunstig fietsplan aan te bieden. Daarom zijn er ook in alle gebouwen douches beschikbaar. Ook zijn er elektrische fietsen beschikbaar die werknemers van de Hanzehogeschool kunnen gebruiken om zich van het ene gebouw in de stad naar het andere te verplaatsen.  Voor dienst- en stagereizen kunnen elektrische auto's en auto's op groen gas gehuurd worden.
  • Convenantpartner Taskforce Mobiliteitsmanagement: De Hanzehogeschool is convenant-partner in de Taskforce Mobiliteitsmanagement Regio Groningen-Assen. Doel is het terugdringen van het autogebruik in de spitsperiode met vijf procent. Hiervoor is het programma “Mobiliteitsmanagement” opgezet: het organiseren van slim reizen & werken, waarbij de reiziger wordt geprikkeld om alternatieven te gebruiken als de fiets, openbaar vervoer, P+R of telewerken.
  • Elektrisch vervoer: De Hanzehogeschool wil het gebruik van elektrisch vervoer stimuleren door middel van elektrische oplaadpunten op de campus en op de parkeerplaatsen. Inmiddels zijn er op de Campus 10 oplaadpunten voor e-bikes, 3 oplaadpunten voor elektrische scooters en 3 oplaadpunten voor elektrische auto’s gerealiseerd.
  • Implementatie energiezorg
Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

Bedrijfsvoering en huisvesting

  • De Hanzehogeschool verkent de mogelijkheden voor een grondgebonden zonnepark nabij het EnTranCe terrein. De Hanzehogeschool is voornemens om 1.000 zonnepanelen te plaatsen. Hiermee kan jaarlijks circa 216 MWh elektriciteit worden geproduceerd (effect: 0,78 TJ hernieuwbare energie)
  • De Hanzehogeschool wil meerdere gebouwen aansluiten op het toekomstige warmtenet Noordwest (zie WarmteStad - hoofdstuk Activiteiten bedrijven)
  • De Hanzehogeschool is voornemens om diverse energiebesparende maatregelen door te voeren in haar eigen gebouwen. Het gaat bijvoorbeeld om de optimalisatie van installaties in diverse panden. Hiermee wordt jaarlijks 100.000 m3 gas en 150 MWh elektriciteit bespaard (effect: 3,71 TJ energiebesparing).
  • CHANGE programma: In het kader van het getekende MJA3 convenant heeft de Hanzehogeschool zichzelf de ambitie gesteld om een jaarlijkse besparing van 2% op energieverbruik te realiseren. Deze doelstelling kan niet uitsluitend worden gerealiseerd met maatregelen van technische en bouwkundige aard. Daarom is naar aanvullende maatregelen gezocht. Het Change programma is een veelbelovende optie. Het is een programma waarmee energie bespaard kan worden door middel van gedragsbeïnvloeding van medewerkers. Het Change programma bestaat uit 12 stappen en is ontwikkeld door de universiteit van Bochum. Het is daarna succesvol toegepast op andere universiteiten en hogescholen in Duitsland. Met gebruikmaking van de Duitse resultaten moet het mogelijk zijn om bij de Hanzehogeschool een energiebesparing van 3% op elektriciteit en 4% op warmte op jaarbasis te realiseren (effect: 2,56 TJ energiebesparing).

Activiteiten met een indirect effect

Onderzoek en onderwijs

  • Er wordt gewerkt aan een vervolg op het Flexigas project.
Lees meer

Zorg­groep Gro­nin­gen

De Zorggroep Groningen is een zorginstelling actief in de provincie Groningen. De zorggroep Groningen biedt zorg aan op meerdere locaties in de provincie, waarvan een locatie in de gemeente Groningen: Maartenshof. Over enige tijd wordt in de stad een nieuwe locatie gebouwd ter vervanging van de tijdelijke locatie Innersdijk in de gemeente Ten Boer. De Zorggroep Groningen heeft voor de locatie Maartenshof het energiegebruik en potentiele verduurzamingsmaatregelen nauwkeurig in kaart laten brengen. De Zorggroep Groningen heeft geen specifieke doelstellingen geformuleerd op het gebied van verduurzaming van het eigen energiegebruik.

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Vervanging/revisie/ van de installatie van de warmtepomp. Hierdoor neemt de elektriciteitsvraag toe, maar de gasvraag af. Per saldo is sprake van een forse energiebesparing (effect: 5,5 TJ energiebesparing).

Activiteiten met een indirect effect

  • Voor de locatie Maartenshof zijn diverse energiebesparende maatregelen geïdentificeerd. Momenteel wordt intern bekeken of en zo ja welke maatregelen in de komende jaren worden uitgevoerd.

Lees meer

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Deel verlichting vervangen door LED verlichting
  • Aparte ketels voor verwarmen tapwater
  • Warmteterugwinning in luchtbehandelingskasten
  • Toepassing warmtepomp
  • Isolatie appendages

Activiteiten met een indirect effect

  • De Zorggroep Groningen heeft een gedetailleerde inventarisatie laten maken van het energiegebruik op de locatie Maartenshof.
Lees meer