Deel 2: Duurzaam­heids­ac­ti­vi­tei­ten ac­to­ren Ten Boer

Deel 2: Duurzaamheidsactiviteiten actoren Ten Boer

In­lei­ding

4 partijen doen op vrijwillige basis al mee met de monitor...

In deel 2 van de monitor staat een overzicht van duurzaamheidsactiviteiten die door actoren in Ten Boer reeds zijn uitgevoerd, in uitvoering zijn of nog worden uitgevoerd. Het betreft activiteiten die bijdragen aan energiebesparing en/of hernieuwbare energie. De activiteiten zijn zoveel mogelijk vertaald naar een kwantitatief effect. Hiermee wordt de bijdrage van projecten en actoren aan het realiseren van de klimaatambities inzichtelijk. Het doel is om van zoveel mogelijk actoren informatie op te nemen in de monitor. Op dit moment zijn de duurzaamheidsactiviteiten van de volgende vier actoren opgenomen in de monitor:

Hoe meer partijen, hoe beter!

Het doel is dat steeds meer actoren informatie over duurzaamheidsactiviteiten aanleveren voor de monitor. Hiermee kunnen partijen elkaar inspireren en laten we zien wat er in Ten Boer allemaal gebeurt op het gebied van duurzaamheid. Ook kunnen we dan beter voorspellen hoe het energiegebruik en productie van hernieuwbare energie zich in de komende jaren gaan ontwikkelen. Wij zijn daarom voortdurend op zoek naar nieuwe partijen die mee willen doen met de energiemonitor Ten Boer.

------------------------------

Bronnen:  Gemeente Ten Boer, Woningcorporatie Wierden en Borgen, Waterschap Noorderzijlvest en Zorggroep Groningen - bewerking E&E advies

Ge­meen­te Ten Boer

De gemeente Ten Boer heeft ambitieuze doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en zet in op een energieneutraal Ten Boer in 2035. Deze doelstelling is opgenomen in de duurzaamheidsvisie 2016-2018 dat door de raad is vastgesteld. Het gaat hierbij om de gemeente Ten Boer als geografische entiteit. In deze paragraaf is uitgewerkt wat de gemeentelijke organisatie als actor heeft gedaan en gaat doen om een bijdrage te leveren aan realisatie van deze doelstellingen. Enerzijds richt men zich hierbij op het verduurzamen van het eigen vastgoed. De gemeente is eigenaar van 29 gebouwen in de Ten Boer die een aandeel hebben van ruim een procent in het totale energiegebruik in Ten Boer. Het gaat bijvoorbeeld om het gemeentehuis en de brandweerkazerne. De gemeente wil dit vastgoed verduurzamen om daarmee het goede voorbeeld te geven aan inwoners en bedrijven. Verduurzaming van de eigen vastgoed levert een directe bijdrage aan de duurzaamheidsambities van Ten Boer. Daarnaast richt de gemeente zich op het stimuleren en faciliteren van inwoners en bedrijven om duurzaamheidsactiviteiten uit te voeren. Bijvoorbeeld door informatievoorziening en beleid. Dergelijke maatregelen leveren voornamelijk een indirecte bijdrage aan verduurzaming van de energievoorziening in Ten Boer. Dat wil echter niet zeggen dat deze activiteiten minder effectief zijn.

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

Energiebesparing huishoudens

  • Minister Kamp van Economische Zaken heeft onlangs ingestemd met een nieuwe waardevermeerderingsregeling voor huiseigenaren in het aardbevingsgebied in Groningen. De nieuwe regeling komt overeen met de oude regeling voor waardevermeerdering. Dit houdt in dat huiseigenaren met een schade van minimaal € 1.000,- een eenmalige uitkering van € 4.000,- kunnen inzetten voor energiebesparende of energieopwekkende maatregelen. De regeling wordt in het eerste kwartaal van 2017 gepubliceerd in de Staatscourant en aansluitend opengesteld voor schadegevallen vanaf 1 januari 2016 (effect: onbekend).
  • De Energie Coöperatie Ten Boer wenst een coöperatief zonproject te realiseren waar omwonenden van kunnen profiteren (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

Verduurzamen gemeentelijk vastgoed

  • De mogelijkheid van het plaatsen van zonnepanelen op de Tiggelhal wordt onderzocht.
  • Aansluiting bij de GrESCo: Door aan te sluiten bij de ESCO van de gemeente Groningen kan periodiek worden geïnvesteerd in de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed in Ten Boer, met als doel energieneutraal functioneren van al het maatschappelijk vastgoed in de gemeente.

Energiebesparing huishoudens

  • De gemeente ondersteunt waar mogelijk organisaties die inwoners helpen bij het realiseren van duurzaamheidsprojecten. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om Grunneger Power, Buurkracht, de Groninger Energiekoepel en het energiebedrijf Noordelijk Lokaal Duurzaam.
  • Continuering informatievoorziening via het Energieloket Groningen en andere  communicatiemiddelen.
  • Door middel van communicatie wordt geprobeerd om lokale bedrijven toe te laten treden tot de consortia die vanuit de SLIM-regeling werken.

Energiebesparing bedrijven en instellingen

  • Er is in 2016 gestart met het opstellen van een overzicht van het energieverbruik van alle bedrijven in Ten Boer en een overzicht van de wettelijke verplichtingen die van toepassing zijn. Zodra dit af is worden de bedrijven als volgt benaderd:

    • Kleinverbruikers: voorlichting geven en wijzen op zorgplicht

    • Gemiddelde verbruikers: toepassing maatregelenlijsten Energiebesparing en wijzen op zorgplicht.

    • Grootverbruikers: van hen wordt een verplicht onderzoek Energiebesparing gevraagd indien aannemelijk is dat bepaalde maatregelen binnen 5 jaar terugverdiend kunnen worden.

Verduurzamen mobiliteit

  • Bewoners en bedrijven die niet op eigen terrein hun elektrische voertuig(en) kunnen laden, wordt de mogelijkheid geboden om een openbare laadpaal aan te vragen.

Zon

  • De gemeente stelt op dit moment een zonne-strategie op om de uitrol van grootschalige grondgebonden zonneparken in de gemeente Ten Boer te faciliteren.

Wind

  • In het nieuwe bestemmingsplan ‘buitengebied’ is ingespeeld op de uitrol van kleine windturbines door turbines tot maximaal 15 meter binnen het bouwperceel mogelijk te maken.
  • Er wordt momenteel met de gemeenteraad verkend waar en hoeveel grootschalige windmolens nodig zijn om de duurzaamheidsambities van Ten Boer te kunnen realiseren. Indien dit een mogelijkheid is, dan wordt daarna in een participatief proces gekeken of dit haalbaar is. De uitdrukkelijke randvoorwaarde is in dat geval dat een deel van de winst ‘onder de molen’ belandt. Dat wil zeggen dat de gemeenschap en omwonenden direct profiteren van een windturbine.

Biomassa

  • Verder uitwerken van een initiatief dat zich richt op het telen van biomassa in het kader van het project Duurzame ontwikkeling Woldwijk’
  • Aansluiten bij de visie groene grondstoffen die door de gemeente Groningen is opgesteld.

Overige

  • Er vindt een verkenning plaats van de kansen om energie uit water te winnen, o.a. het winnen van warmte uit afvalwater.
  • Tijdelijke beschikbaarheid van het gebied Woldwijk als proeftuin om ervaring op te doen met duurzaamheid en nieuwe vormen van samenwerking tussen overheid en burgers.
Lees meer

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • In 2016 zijn in het gemeentehuis kierdichtingen in deuren aangebracht (effect: onbekend).
  • Er zijn in het omkleedgebouw van het zwembad tijdschakelaars op de diverse ventilatoren geplaats om gedurende de nacht het energieverbruik terug te dringen (effect: onbekend)
  • De Tijdelijke Regeling Waardevermeerdering bood huiseigenaren met bevingsschade van minimaal € 1.000,- de mogelijkheid om met een subsidie van € 4000,- maatregelen uit te voeren gericht op energiebesparing en/of hernieuwbare energieopwek. Via deze regeling hebben veel inwoners van Ten Boer hun woning verduurzaamd. Deze oude regeling is per 1 juli 2016 afgelopen, maar vanaf het voorjaar van 2017 gaat een nieuwe Regeling Waardevermeerdering van start als opvolger van de oude regeling (zie Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten).

Activiteiten met een indirect effect

Verduurzamen gemeentelijk vastgoed

  • Geen activiteiten geïdentificeerd

Energiebesparing huishoudens

  • De gemeente Ten Boer is aangehaakt bij het provinciale initiatief ‘Slim wonen met energie’. De campagne met bijbehorende website dient om woningbezitters te stimuleren energiebesparende maatregelen uit te voeren.
  • In maart 2013 heeft de gemeente Groningen het energieloket Groningen woont SLIM gelanceerd. Het Energieloket informeert, adviseert en ontzorgt particulieren, met als doel de particuliere woningvoorraad te verduurzamen en van huizenbezitters zelfbewuste consumenten te maken. Inwoners van de gemeente Ten Boer kunnen ook gebruik maken van Groningen woont slim. Maandelijks wordt de website door circa 160 inwoners van de gemeente Ten Boer bekeken. In de periode juli 2015 t/m september 2016 is 104 keer gebruik gemaakt van de diensten van Groningen woont SLIM door inwoners van de gemeente Ten  Boer.
  • De gemeente heeft in 2016 een nieuwe woonvisie opgesteld. Hierin vormt verduurzaming van de woningvoorraad een belangrijk onderdeel.
  • In 2015 is vanuit het ondersteuningsprogramma Energie van de VNG het Energieloket Groningen tot stand gekomen waarbij een bewoner 7 stappen doorloopt van bewustwording tot daadwerkelijke investering en bij elke stap passende informatie ontvangt. Daarbij wordt samengewerkt met partijen als Bouwend Nederland, UNETO-VNI, Groningen woont SLIM, NMF, Grunneger Power, Buurtkracht, CVW en de provincie Groningen.
  • Gekoppeld aan het energieloket is een mediapakket ontwikkeld met folders, krantenartikelen en andere communicatiemiddelen.

Energiebesparing bedrijven en instellingen

  • In 2015 heeft de gemeente, ten tijde van de duurzaamheidsweek, een wedstrijd uitgeschreven voor de duurzaamste ondernemer in de gemeente. Biologisch boerderij Het Geweide Hof heeft gewonnen.
  • Er is in 2016 gestart met het opstellen van een overzicht van het energieverbruik van alle bedrijven in Ten Boer en een overzicht van de wettelijke verplichtingen die van toepassing zijn.

Verduurzamen mobiliteit

  • In 2014 is een openbare laadpaal geplaatst voor het gemeentehuis. 

Zon

  • Geen activiteiten geïdentificeerd

Wind

  • In het voorjaar van 2013 is een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van grootschalige windenergie in de gemeenten Ten Boer en Groningen. Daarbij zijn de belemmeringen (afstand tot bebouwing in verband met geluid, externe veiligheid, landschap, cultuurwaarden en aanvliegroutes) en kansen in kaart gebracht.

Biomassa

  • Geen activiteiten geïdentificeerd

Overige

  • Geen activiteiten geïdentificeerd
Lees meer

Wier­den en Bor­gen

Woningcorporatie Wierden en Borgen verhuurt circa 7.000 woningen in zeven gemeenten in de provincie Groningen, waaronder de gemeente Ten Boer. In de gemeente Ten Boer telt de woningvoorraad van Wierden en Borgen circa 400 woningen. Dit komt neer op ruim 13% van de totale woningvoorraad in de gemeente Ten Boer. Woningcorporatie Wierden en Borgen wil haar totale woningvoorraad fors verduurzamen. Duurzame woningen dragen niet alleen bij aan een beter milieu, maar ook aan de betaalbaarheid voor huurders. De corporatie heeft als ambitie geformuleerd dat 75% van de bestaande woningvoorraad in 2020 gemiddeld energielabel B heeft. Op dit moment heeft de helft van de bestaande woningvoorraad van Wierden en Borgen in de gemeente Ten Boer energielabel A of B. Daarnaast dienen alle nieuwbouwwoningen vanaf 2020 energieneutraal te zijn. In de komende jaren wil Wierden en Borgen forse stappen zetten op het gebied van verduurzaming. Vanwege de onduidelijkheid rondom het versterken van woningen in het aardbevingsgebied heeft verduurzaming van de woningvoorraad namelijk vertraging opgelopen.

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Wierden en Borgen doet mee aan het ‘Nul op de Meter’. De corporatie zal in Ten Boer starten met deze opgave. In eerste instantie worden 50 woningen in de dorpen Ten Boer en Ten Post verduurzaamd (effect: 1,25 TJ energiebesparing en 1,25 TJ hernieuwbare energie).
  • Bij renovatieprojecten wordt voor maatregelen gekozen die minimaal energielabel B opleveren of die de woning tenminste twee labelstappen omhoog brengt (effect: onbekend).
  • Oplevering van eerste energieneutrale nieuwbouwwoningen in 2017 (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • De corporatie gaat bewoners energieadvies geven, bijvoorbeeld met de hulp van een energiecoach. Daarnaast worden praktische tips en slimme tools aangeboden aan bewoners.
  • De mogelijkheid wordt onderzocht om energiebesparende producten met korting aan te bieden aan bewoners.
  • Samen met de huurdersorganisaties wordt een plan gemaakt voor een bewustwordingscampagne en de middelen die hiervoor nodig zijn, bijvoorbeeld een folder over verantwoord energiegebruik en de relatie met de woonlasten. De resultaten worden inzichtelijk gemaakt via monitoring en een enquête.
  • In de komende jaren gaat Wierden en Borgen ervaring opdoen met energieneutrale nieuwbouw door een aantal verschillende typen energieneutrale woningen te ontwikkelen in samenwerking met de keten.
  • Ook richt Wierden en Borgen zich op verlengde levensduur van woningen. Woningen worden aangepast zodat ze langer mee kunnen en er wordt naar alternatieven gezocht voor sloop en nieuwbouw.
  • Samen met bewoners onderzoekt Wierden en Borgen de mogelijkheden van hernieuwbare energiebronnen. Voornemen is om hiervoor zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande initiatieven.
Lees meer

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Wierden en Borgen heeft een pilotproject uitgevoerd waarbij energiebesparende maatregelen zijn doorgevoerd en waarbij geen huurverhoging is doorgevoerd (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • Voor de gehele woningvoorraad van Wierden en Borgen in de gemeente Ten Boer is het energielabel bepaald.
Lees meer

Wa­ter­schap Noor­derzijlvest

Het Waterschap Noorderzijlvest is verantwoordelijk voor waterkeringszorg, waterkwantiteitsbeheer en het waterkwaliteitsbeheer in het westen van de provincie Groningen en de kop van Drenthe. In de gemeente Ten Boer staat een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van het Waterschap Noorderzijlvest. De RWZI Garmerwolde is de grootste zuiveringsinstallatie van Noord-Nederland. In Garmerwolde wordt het afvalwater van burgers en bedrijven uit de gemeenten Groningen, Ten Boer en Loppersum gezuiverd. Jaarlijks gaat het om circa 27 miljard liter. Hier is veel energie voor nodig. Tegelijkertijd wordt het afvalwater ook gebruikt om energie op te wekken. Dit maakt de RWZI in Garmerwolde de grootste producent van hernieuwbare energie in de gemeente Ten Boer.

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Toepassen membraanfilterpersen en gruisontwatering (effect: 7,65 TJ energiebesparing).

  • Real Time Control RWZI Garmerwolde: relatief grote energiebesparende maatregel in het aanvoerstelsel naar RWZI Garmerwolde waardoor jaarlijks circa 500 MWh wordt bespaard (effect: 1,80 TJ energiebesparing).

  • Nereda effluentlozing onder vrij verval: een energiebesparende maatregel die circa 175 MWh besparing per jaar oplevert (effect: 0,63 TJ energiebesparing).

Activiteiten met een indirect effect

  • Energiescan per object (bijvoorbeeld gemaal) moet inzicht geven in welke energiebesparende maatregelen mogelijk zijn (uiteindelijke effect vindt ook plaats buiten de gemeente Ten Boer).

  • Slibbehandelingsproject Thermfilly: Onderzoeksproject t.b.v. vergroten biogasproductie bij RWZI Garmerwolde

  • RTC en efficiënter pompen: Langjarig project om slimmer te kunnen bemalen. Dit gebeurt nu vooral in de daluren en in de toekomst als er een overschot aan duurzame energie is (uiteindelijke effect vindt ook plaats buiten de gemeente Ten Boer).

  • Warmtebalans RWZI Garmerwolde: In beeld brengen hoeveelheid warmte beschikbaar is in welke periodes en wat mogelijkheden zijn om te benutten.

Lees meer

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Biogasproductie uit rioolslib. Jaarlijks wordt ruim 3 miljoen kubieke meter biogas geproduceerd en omgezet in elektriciteit en warmte. 
  • Aanleg zonnepanelen RWZI Garmerwolde. Hiermee wordt jaarlijks circa 42,8 MWh elektriciteit geproduceerd.

Activiteiten met een indirect effect

  • Geen activiteiten bekend
Lees meer

Zorg­groep Gro­nin­gen

De Zorggroep Groningen is een zorginstelling actief in de provincie Groningen. De zorggroep Groningen biedt zorg aan op meerdere locaties in de provincie, waarvan twee locaties in de gemeente Ten Boer: Bloemhof en Innersdijk. De locatie Innersdijk in Ten Boer is een tijdelijke locatie. Over enige tijd wordt in de stad Groningen een nieuwe vaste locatie gebouwd. De Zorggroep Groningen heeft voor de locatie Bloemhof het energiegebruik en potentiele verduurzamingsmaatregelen nauwkeurig in kaart laten brengen. Voor de locatie Innersdijk is dit niet gedaan, omdat het een tijdelijke locatie betreft. De Zorggroep Groningen heeft geen specifieke doelstellingen geformuleerd op het gebied van verduurzaming van het eigen energiegebruik.

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

Voor de locatie Bloemhof zijn diverse energiebesparende maatregelen geïdentificeerd. Het gaat om de volgende maatregelen:

  • Verlaging aanvoertemperatuur ketels
  • Besparing door aanpassing regeltechniek
  • Actief energiemanagement
  • Toepassen energiezuinige filters LBK’s
  • Dichten tochtlekken deuren, ramen en roosters
  • Isoleren appendages verwarmingssysteem
  • Vervangen verlichting door LED verlichting

Realisatie van deze maatregelen leidt tot een jaarlijkse besparing van 142,9 MWh elektriciteit en 27,7 duidend m3 aardgas. Daarnaast is de plaatsing van zonnepanelen als mogelijke maatregelen geïdentificeerd (23,5 MWh elektriciteit per jaar). Het effect van het totale maatregelenpakket komt hiermee uit op 1,39 TJ energiebesparing en 0,08 TJ hernieuwbare energie. Momenteel wordt intern bekeken of en zo ja welke maatregelen in de komende jaren worden uitgevoerd. Omdat het nog onzeker is of deze maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd, is het effect van deze maatregelen niet meegenomen in de prognose.

Activiteiten met een indirect effect

  • Geen activiteiten bekend
Lees meer

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Aparte ketels voor verwarmen tapwater (effect: onbekend)
  • Warmteterugwinning in luchtbehandelingskasten (effect: onbekend)
  • Toepassing warmtepomp (effect: onbekend)

Activiteiten met een indirect effect

  • De Zorggroep Groningen heeft een inventarisatie laten maken van het energiegebruik en potentiele duurzaamheidsmaatregelen op drie locaties (Bloemhof in Ten Boer, Maartenshof in Groningen en A.G. Wildervanck in Veendam)
Lees meer