Over­heids­in­s­tel­lin­gen

Overheidsinstellingen

Ge­meen­te Gro­nin­gen

Inleiding

De gemeente Groningen levert op diverse manieren een bijdrage aan het realiseren van de klimaatambities voor Groningen. De gemeentelijke organisatie zet menskracht en middelen in om andere actoren te inspireren, verbinden, faciliteren en bewustwording te creëren. Hiermee wil de gemeente bereiken dat burgers en bedrijven energiebewuster worden en investeren in verduurzaming en vermindering van het energieverbruik. De gemeente wil zelf het goede voorbeeld geven en zo snel mogelijk energieneutraal zijn. Om dit te bereiken is GrESCo opgericht, deze afkorting staat voor Groningse Energie Service Compagnie. GreESCo draagt zorg voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Zowel de activiteiten van de eigen organisatie als de GrESCo zijn in dit hoofdstuk opgenomen.

N.B. De gemeente heeft samen met het Waterbedrijf Groningen de nieuwe entiteit Warmtestad BV opgericht. Warmtestad BV exploiteert hernieuwbare energieprojecten en levert de opgewekte hernieuwbare energie aan inwoners en bedrijven in Groningen. De activiteiten van Warmtestad BV staan in hoofdstuk 9 (bedrijven) van de monitor.

Gemeentelijke organisatie

Uitgevoerde activiteiten gericht op energiebesparing

Activiteiten met een direct effect

  • Geen activiteiten bekend

Activiteiten met een indirect effect

  • In maart 2013 heeft de gemeente Groningen het energieloket Groningen woont SLIM gelanceerd. Het Energieloket informeert, adviseert en ontzorgt particulieren, met als doel de particuliere woningvoorraad te verduurzamen en van huizenbezitters zelfbewuste consumenten te maken. Eind 2014 is al aan circa 5.000 inwoners op één of andere manier Eerste Hulp Bij Energiebesparing geboden, bijvoorbeeld d.m.v. energie-checks, warmtebeelden en zonnekaarten. 

  • In 2014 heeft de gemeente van alle woningen in Groningen warmtebeelden laten maken en deze beelden zijn via het energieloket op te vragen. Op deze beelden is te zien waar er warmtelekken zijn in de woning. In 2014 zijn er diverse communicatiecampagnes uitgevoerd om deze warmtebeelden bekend te maken bij de inwoners van Groningen. Eind 2014 hebben 1468 inwoners een warmtebeeld van hun woning opgevraagd.

  • Op 10 oktober 2014 (Dag van de Duurzaamheid) heeft het energieloket de gemeente Groningen en de grote werkgevers in de gemeente Groningen gevraagd die dag hun personeel om 10 over 10, 10 minuten de tijd te geven om met energiebesparing aan de slag te gaan. Dit kan door het  toepassen  van de energiecheck, Zonatlas en quickscan op de website Groningen woont SLIM. Hieraan hebben diverse bedrijven meegedaan.

  • Energiebesparing?! Het geld ligt op straat! Eén van de campagnes van het energieloket was het inzichtelijk maken van het verbruik. Het energieloket trok in mei 2014 de wijken in om het gemiddeld energieverbruik met stoepkrijt op straat aan te brengen. Op deze wijze brengt het energieloket het energieverbruik nu ook fysiek in beeld, het geld komt op straat te liggen! Op de website van het energieloket kan iedere inwoner van Groningen zijn of haar verbruik vergelijken met dat van de buurt.

  • In 2014 heeft de gemeente Groningen deelgenomen aan de duurzame huizenroute. 3 woningeigenaren hebben hun woningen opengesteld voor belangstellenden en diverse mensen hebben deze woningen bezocht.

  • Project Green Key: Green Key is het internationale keurmerk voor bedrijven in de toerisme- en recreatiebranche, en in de markt voor vergader- en congreslocaties, die serieus en controleerbaar bezig zijn met duurzaamheid, Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO), met zorg voor milieu op het bedrijf en de natuur in hun omgeving. Bijna alle deelnemers aan het project voldoen inmiddels aan de normen van de Green Key.

  • Project 'Energiebesparing bij de Groningse horeca': Binnen het project zijn 100 energiescans uitgevoerd.

Lees meer

Uitgevoerde activiteiten gericht op hernieuwbare energie

Activiteiten met een direct effect

  • De gemeente Groningen heeft in 2015 in samenwerking met Grunneger Power en GasTerra 30 zonneboilers geplaatst bij leden van Grunneger Power. Doel van dit project is om de bekendheid van zonneboilers te vergroten. (effect: 0,22 TJ hernieuwbare energie). 

Activiteiten met een indirect effect

  • Er is geïnventariseerd welke biomassastromen er vrijkomen bij het groenbeheer van de gemeente en welke verwerkingsmogelijkheden er zijn.

  • Begin 2014 zijn bij Roodehaan de eerste hectares wilgentenen aangeplant.

  • In oktober 2013 heeft de gemeente een biobased economy symposium georganiseerd met als doel bruggen te slaan tussen kennisinstellingen, innovatieve biobased bedrijven en de creatieve sector.

  • Lancering website Zonatlas.

  • Aan de toetsingsregels voor de kapvergunning is ‘rendementsverlies energieopwekkers’ toegevoegd.

  • De gemeente heeft de oprichting van de lokale energiecoöperatie Grunneger Power met een lening mogelijk gemaakt.

  • De gemeente is betrokken geweest bij de oprichting van het coöperatieve energiebedrijf NLD Energie (Noordelijk Lokaal Duurzaam Energie).

  • Samen met Grunneger Power en de Hanzehogeschool heeft de gemeente een ontwikkelmodel voor grootschalige opwekking van zonne-energie met participatie door inwoners opgezet.

  • Verkenning mogelijkheden voor grootschalige zonnesystemen op braakliggende gronden.

  • In het voorjaar van 2013 is een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van grootschalige windenergie in de gemeenten Groningen en Ten Boer. Daarbij zijn de belemmeringen (afstand tot bebouwing in verband met geluid, externe veiligheid, landschap, cultuurwaarden en aanvliegroutes) en kansen in kaart gebracht.

  • In juni 2013 is de beleidsnotitie Regie op WKO vastgesteld.

  • In de zomer van 2013 heeft de gemeente een groot geologisch onderzoek uitgevoerd naar geothermie bij Zernike.

Lees meer

Overige uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Geen activiteiten bekend

Activiteiten met een indirect effect

  • Met de stichting E-laad is een overeenkomst gesloten over de realisatie van negen laadpalen, die inmiddels op verschillende plaatsen in de stad zijn geplaatst.

  • Voor 14 laadpunten op P+R terreinen is een aanbesteding gehouden. De laadpunten zijn in 2014 geplaatst.

  • 10 laadpunten in de gemeentelijke parkeergarages.

  • Subsidieregeling voor bedrijven/instellingen die op eigen terrein een laadpunt willen realiseren.

Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten gericht op energiebesparing

Activiteiten met een direct effect

  • Er wordt een collectieve inkoopactie (van spouwmuur- en vloerisolatie) georganiseerd voor huizenbezitters. Dit project wordt ondersteund door de gemeente Groningen. Deze actie wordt uitgezet onder 10.000 eigenaren van een woning van vóór 1976. Isolatie van de spouwmuur en vloer is in deze woningen de makkelijkste en meest aantrekkelijke stap om energiekosten te besparen. Doel is een deelname van 150 bewoners (effect: onbekend).

  • Project Energiebesparing bij de particuliere huishoudens in het kader van de ondersteuningsstructuur VNG. Het aantal deelnemende huishoudens is nog niet bekend (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • De middelen die reeds zijn ontwikkeld (quickscan, warmtebeelden etc.) zullen nog verder ontwikkeld worden.

  • Voortzetting van “Groningen woont SLIM” en borgen bemensing van de backoffice.

  • De mogelijkheden verkennen voor oprichting van een 'renovatie-winkel'

  • Voor de VVE's, monumenten en studentenhuizen wordt een afzonderlijk actieprogramma opgesteld.

  • Onderzocht wordt waar de aanpak van de particuliere voorraad kan meeliften met een gebiedsgerichte aanpak voor huurwoningen. Tevens zou het project Hoogspringers kunnen worden uitgebreid naar de particuliere voorraad.

  • De gemeente streeft ernaar dat alle nieuwbouw vanaf 2017 energieneutraal wordt uitgevoerd. Om dit te faciliteren zal de gemeente in beeld brengen welke meerkosten met energieneutraal bouwen gemoeid zijn.

  • Het reserveren van revolverend budget voor financiële experimenten.

  • Ontwikkelen van diverse campagnes op het gebied van isolatie i.s.m. de lokale energiecoöperaties, NMG en het bedrijfsleven.

  • Het loket Groningen woont SLIM wordt uitgerold in de andere 22 gemeenten in de provincie Groningen. De gemeente Groningen heeft in dit project de rol van regio-coördinator op zich genomen.

  • Opstellen van een actieprogramma met een branche- en/of gebiedsgerichte aanpak.

  • Onderzoek naar de mogelijkheid voor het oprichten van een energiefonds waarbij financiële ondersteuning wordt geboden aan ondernemers en organisaties met duurzame ambities in de vorm van leningen, garanties en overheidsparticipatie.

  • Vanuit de omgevingsdienst is in 2015 een project opgestart (vanuit het energie-akkoord) waarbij bedrijven worden gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te treffen. Gebeurt dit niet via het stimuleren dan zal eveneens handhavend worden opgetreden. Dit project wordt mogelijk gemaakt vanuit de VNG.

  • De inspecties bij bedrijven in het kader van wet- en regelgeving worden gecontinueerd. Overwogen kan worden om bedrijven die meedoen aan de Clean Campagne vrijstelling te verlenen van bedrijfscontroles.

  • Starten project ’energiebesparing bij de detailhandel’. Bij 100 detaillisten een energiescan laten uitvoeren en begeleiden bij het invoeren van de besparende maatregelen.

  • Voortzetten project ‘energiebesparing bij de horecabedrijven’ tot maximaal 100 deelnemende bedrijven (besparing onbekend).

  • De gemeente Groningen investeert samen met andere partijen de komende vijf jaren 85 miljoen euro om het fietsklimaat in en rond de stad te verbeteren.

  • Participeren in het project ‘De Stroomversnelling Koopwoningen'

Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten gericht op hernieuwbare energie

Activiteiten met een direct effect

  • Zonnepanelen (10 ha.) op slibdepots (effect: 22,0 TJ hernieuwbare energie).

  • Zonnepanelen op P+R terreinen (effect: onbekend).

  • Zonnepanelen op stortplaatsen (effect: onbekend).

  • 400 ha. energielandschap in Meerstad-Noord, o.a. drijvende zonnepanelen, valmeren, waterberging, experimenteergebied etc. (effect: onbekend).

  • Vergisting bermgras en slootafval (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • Ontwikkeling energielandschappen waarbij (tijdelijk) onbenutte gronden worden gebruikt voor biomassateelt.

  • Onderzoek naar de haalbaarheid van verwerking van gras tot vezels en grassap met een graspers. Daarnaast onderzoekt de gemeente of ook andere materiaalstromen, zoals slootbagger, nuttig zijn te gebruiken.

  • Onderzoek naar de mogelijkheden, gevolgen, risico’s en financiële gevolgen van het legesvrij stellen van omgevingsvergunningen ten behoeve van de opwekking van duurzame energie.

  • Campagnes stimuleren zonnepanelen op eigen dak (onder andere posters in bushokjes), bijvoorbeeld om de Zonatlas te promoten.

  • Onderzoek naar manieren waarop P+R terreinen het beste kunnen worden verduurzaamd (bijvoorbeeld het plaatsen van zonnecarports of met zonnepanelen overdekte looproutes).

  • De gemeente Groningen heeft een onderzoek laten uitvoeren in hoeverre kleine windturbines haalbaar zijn in de gemeente en of de gemeente dit actief moet stimuleren.

  • Doorontwikkelen van de wijze van regievoering op WKO-systemen in samenwerking met marktpartijen (synergie WKO-systemen, vs. centrale WKO-systemen).

Lees meer

Overige activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Geen activiteiten bekend

Activiteiten met een indirect effect

  • Binnenstad aantrekkelijker maken door duurzame voertuigen te bevoordelen en vervolgens selectief milieuonvriendelijke vervoerswijzen te ontmoedigen. Te denken valt aan (elektrische) fietsen, elektrische stadsdistributie, elektrische bussen, e-scooters, elektrische taxi’s.

  • Onderzoek naar de mogelijkheden van vestiging van een duurzaam energiestation met duurzame brandstoffen, waaronder waterstof.

  • Elektrische voertuigen stimuleren door belemmeringen weg te nemen en te deze te belonen door bijvoorbeeld korting en de beste parkeerlocaties.

  • 50 laadpunten in de stad realiseren

  • Inzetten op elektrisch busvervoer in Groningen Stad. De aanbesteding in 2017 biedt kansen.

  • Meer straatparkeerplaatsen in en rond het centrum krijgen een elektrische laadpaal

Lees meer

 

 

GrESCo

De gemeentelijke organisatie is zelf ook een energieverbruiker. De gemeente Groningen is eigenaar van circa 250 gebouwen . De gemeente wil een voorbeeldfunctie vervullen t.o.v. burgers en bedrijven in de gemeente en laten zien dat energie- en CO₂ neutraal opereren haalbaar is. In 2013 is de Groninger Energieservice Compagnie opgericht, de GrESCo. Via de GrESCo voert de gemeente integraal energiemanagement van het gemeentelijke vastgoed. Besparingen op de energierekening worden ingezet voor extra investeringen in duurzaamheidsmaatregelen. Zo kan de gemeente zonder extra begrotingsmiddelen investeren in verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. Via de GrESCo wil de gemeente circa 250 gemeentelijke gebouwen voor 2035 energieneutraal maken. 

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • In 2014 is de verbrandingsoven voor biomassa bij Kardinge, waarin gemeentelijk snoeihout wordt verstookt, in gebruik genomen. Dankzij deze nieuwe energiecentrale neemt het gasverbruik in het sportcentrum af van ruim 1 miljoen m³ naar 0,15 miljoen m³ gas per jaar (effect: 26,9 TJ hernieuwbare energie).
  • Isolatie van appendages bij een 11 tal gemeentelijke gebouwen. Hiermee wordt jaarlijks 80.000 m³ aardgas bespaard (effect: 2,53 TJ energiebesparing).
  • Ruim duizend zonnepanelen op stadion Euroborg. Hiermee wordt jaarlijks 235,9 MWh elektriciteit geproduceerd (effect: 0,85 TJ hernieuwbare energie).
  • 806 zonnepanelen op overige gemeentelijke daken. Hiermee wordt jaarlijks circa 174,1 MWh elektriciteit geproduceerd (effect: 0,63 TJ hernieuwbare energie).
  • 540 zonnepanelen op sportcomplex Kardinge. Hiermee wordt jaarlijks circa 116,6 MWh elektriciteit geproduceerd (effect: 0,42 TJ hernieuwbare energie). 
  • Vervangen verlichting Wijkpost Electronstraat door LED verlichting. Hiermee wordt jaarlijks bijna 43 MWh elektriciteit bespaard (effect: 0,15 TJ energiebesparing).
  • Bij de renovatie van Kardinge is afgeschreven verlichting vervangen door LED verlichting (effect: onbekend).
  • Toepassing LED verlichting langs de snelweg A7  (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • In 2013 is de Groninger Energieservice Compagnie opgericht, de GrESCo. Via de GrESCo voert de gemeente integraal energiemanagement van het gemeentelijke vastgoed. Besparingen op de energierekening zet de gemeente in voor extra investeringen in energiebesparende maatregelen.
  • Controle en monitoring energieverbruik van gemeentelijke gebouwen
  • Identificatie quick wins die kunnen worden behaald door slimme aanpassingen en vervangingsinvesteringen in het gemeentelijk vastgoed.
  • Voorbereiden business cases voor verduurzaming gymlokalen, wijkposten en de verlichting van de sportvelden.
  • Onderzoek naar de mogelijkheden voor plaatsing van zonnepanelen op het stadhuis.
Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Samen met Grunneger Power ontwikkelt de gemeente Groningen een zonnepark op een braakliggend terrein van 3 hectare langs de Aduarderdiepsterweg in Hoogkerk. De gemeente wil een eigen zonnepark om zo het stroomverbruik van haar eigen gebouwen te verduurzamen. Niet elk gemeentelijk gebouw is echter geschikt voor zonnepanelen. Door panelen te clusteren in een zonnepark, kunnen toch alle gebouwen worden voorzien van duurzame energie. Het park omvat circa 8.000 panelen en heeft een vermogen van 2 MW (effect: 6,22 TJ hernieuwbare energie).

  • Vervanging van de huidige verlichting op de sportvelden door led verlichting. Hiermee wordt jaarlijks 421,8 MWh elektriciteit bespaard (effect: 1,52 TJ energiebesparing).

  • De stadsschouwburg wordt bouwkundig gerestaureerd, de GrESCo financiert de extra investeringen in energiebesparing. Hiermee wordt jaarlijks 35.000 m³ aardgas bespaard (effect: 1,11 TJ energiebesparing).

  • Energiebesparing bij de verbouwing van aula Selwerderhof. Hiermee wordt jaarlijks 4.000 m³ aardgas en 12 MWh elektriciteit bespaard (effect: 0,17 TJ energiebesparing).

  • Energieneutraal buurtcentrum Bessemoer.  Hiermee wordt jaarlijks 4.700 m³ aardgas en 5 MWh elektriciteit bespaard (effect: 0,17 TJ energiebesparing).   

  • Onttrekken van warmte aan het riool met behulp van een warmtepomp om zwembad De Papiermolen mee te verwarmen. Dit wordt ook wel riothermie genoemd (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • Controle en monitoring van het toekomstige energieverbruik.
  • Onderzocht wordt of het kostentechnisch mogelijk is de parkeergarages aan het Boterdiep en onder de Euroborg uit te rusten met led-verlichting.
  • Samen met Energy Valley en de Hanzehogeschool wordt onderzocht wat de meest kansrijke scenario’s zijn voor het verduurzamen van 24 gebouwen met een hoog energieverbruik naar label A.
  • Een onderzoek naar efficiëntievergroting en kostenverlaging wanneer de GrESCo ook het integrale energiemanagement op zich neemt van de overige energieverbruikers zoals de kunstwerken, bruggen en de openbare verlichting.
  • Samen met het vastgoedbedrijf in oprichting en de afdeling vastgoedmanagement wordt onderzocht wat de meerwaarde is van een integrale aanpak gebaseerd op de Totale Kosten van Gebruik (ook onderhouds- en beheerkosten meenemen in de rekensom).
  • Er wordt een communicatieplan gemaakt en uitgevoerd. Dit is vooral gericht op de eigen gemeentelijke organisatie, om te bevorderen dat medewerkers energiebewust gaan denken.
Lees meer

Pro­vin­cie Gro­nin­gen

Inleiding

Het bestuur en het grootste deel van de ambtelijke organisatie van de provincie Groningen is gevestigd in het provinciehuis in de stad. De provincie wil als organisatie vooroplopen in energietransitie. Enerzijds door de eigen organisatie te verduurzamen, anderzijds door andere partijen te faciliteren. In de afgelopen jaren heeft de provincie al diverse maatregelen genomen om de eigen  organisatie te verduurzamen. Zo zijn zonnepanelen geplaatst op het provinciehuis en er zijn diverse energiebesparende maatregelen uitgevoerd. De provincie heeft onlangs het Programma Energietransitie 2016-2019 opgesteld. De provincie Groningen wil voorop lopen in energietransitie en actief een bijdrage leveren aan versnelling van de energietransitie. Investeringsbeslissingen worden vaak door andere partijen dan de provincie genomen. Doel van de provincie is om de juiste randvoorwaarden te creëren, zodat partijen kunnen investeren in duurzaamheid. Daarnaast heeft de provincie een ambitie voor haar eigen organisatie geformuleerd. De provincie streeft energieneutraliteit na in 2035 voor datgene waar de provincie direct invloed op heeft als gevolg van eigendom (eigen gebouwen en wagenpark) of inkoop (inclusief concessies en aanbestedingen en als launching customer). De provincie wil hiermee een voorbeeldfunctie vervullen.

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • De provincie heeft in de afgelopen jaren diverse energiebesparende maatregelen uitgevoerd om de eigen organisatie te verduurzamen (verlichting, ventilatie, warmtepomp, warmteterugwinning in luchtbehandeling). Hiermee wordt jaarlijks 56.000 m³ aardgas en 267 MWh elektriciteit bespaard (effect: 2,73 TJ energiebesparing).

  • Plaatsing van 316 zonnepanelen en een zonnewarmtesysteem op het provinciehuis. (effect: 0,17 TJ energiebesparing).

  • Daarnaast zijn er diverse maatregelen uitgevoerd waarvan het effect niet kan worden vastgesteld. Het gaat om vervanging van regeltechniek, geautomatiseerde zonwering, vraaggestuurde ventilatie en verlichting en gebruik van pompen en motoren met frequentie (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • Geen activiteiten bekend

Lees meer

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • De provincie is voornemens om de gevelisolatie in het provinciehuis te verbeteren. Dit leidt tot een vermindering van aardgasgebruik (effect: onbekend).

Activiteiten met een indirect effect

  • Geen activiteiten bekend

Lees meer

Rijks­dien­s­ten

Inleiding

Naast de provincie Groningen en gemeente Groningen zijn er een aantal uitvoeringsorganisaties van de rijksoverheid in Groningen gevestigd. Bekendste voorbeeld is Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de uitvoeringsorganisatie van de rijksoverheid voor het onderwijs. Naast DUO zijn er nog diverse andere rijksdiensten in Groningen gevestigd. Er zijn op dit moment nog geen activiteiten van rijksdiensten opgenomen in de monitor.

Wa­ter­schap Noor­derzijlvest

Het Waterschap Noorderzijlvest is verantwoordelijk voor waterkeringszorg, waterkwantiteitsbeheer en het waterkwaliteitsbeheer in het westen van de provincie Groningen en de kop van Drenthe. Het afvalwater uit Groningen wordt buiten de stad gezuiverd in de RWZI in Garmerwolde (gemeente Ten Boer). Het hoofdkantoor van het Waterschap Noorderzijlvest bevindt zich echter wel in de stad.

Activiteiten in uitvoering/voorgenomen activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Geen activiteiten bekend

Activiteiten met een indirect effect

  • Promoten van openbaar vervoer, meer NS-businesscards
Lees meer

Uitgevoerde activiteiten

Activiteiten met een direct effect

  • Aanleg zonnepanelen hoofdkantoor Groningen. Hiermee wordt jaarlijks circa 18,4 MWh elektriciteit geproduceerd.
  • Toepassing LED verlichting in hoofdkantoor.

Activiteiten met een indirect effect

  • Geen activiteiten bekend
Lees meer